Vanaf oktober 2025 zijn media en politieke partijen gezamenlijk verplicht om lezers/ kijkers transparant te informeren over politieke reclame-uitingen. In de praktijk ging dit afgelopen maanden nog erg vaak mis.
Alle partijen zijn in de landelijke media, via publicaties op onze website en via mail door onze redactie vooraf en met herhaling geïnformeerd over de nieuwe verplichtingen. Tegelijk was er nog enige onduidelijkheid over hoe die verplichtingen in de praktijk uitgevoerd moesten worden. Duidelijk was wel meteen dat de media verantwoordelijk zijn voor het duidelijk weergeven dat een advertentie of advertorial (promotionele tekst) tegen betaling is geplaatst en die weergave een politieke reclame betreft. Dit kan met een label of tekstuele melding.
De politieke partijen zijn wettelijk verplicht hiervan vooraf melding te maken middels een verklaring, waarin onder andere staat wie de opdrachtgever is, wie de promotie betaalt, met welk doel, en welk bedrag er voor de campagne is gereserveerd. Deze verklaring kan geplaatst worden op de landelijke website Politiekereclame.nl of door de betreffende media zelf duidelijk vindbaar worden weergegeven.
Berichten van / over politieke partijen die wordt geplaatst zonder betaling en naar afweging van een redactie wordt gepubliceerd valt buiten deze verplichting. Ook informatie die een partij zelf zonder betaling op website, socials of posters plaatst valt buiten deze nieuwe wet.
Transparantie
Het doel van de nieuwe wetgeving is, om aan lezers/ kijkers duidelijk kenbaar te maken dat een bepaalde boodschap een betaalde politieke reclame betreft. Tegelijk wil men transparantie geven over de omvang en herkomst van de gelden. Uit onderzoek door onze redactie naar publicaties in de lokale media is afgelopen maanden opvallend vaak geconstateerd dat er ofwel geen label/ vermelding aanwezig was bij betaalde promotie, ofwel bij veel partijen de verklaring ontbrak. Ook kwam het voor dat die verklaring onvindbaar was, bijvoorbeeld omdat er regionaal of landelijk werd gewerkt. Bij die laatste voorbeelden ontbreekt meteen ook de transparantie over welke bedragen lokaal worden ingezet voor het doel, in dit geval de gemeenteraadsverkiezingen.
Na vragen van onze redactie is er verbetering geconstateerd. Er werden vaker labels/ vermeldingen geplaatst en de transparantieverklaringen werden ingevuld. Helaas blijkt ook dat de transparantie nog niet volledig is; zo is er van een aantal partijen niet duidelijk welke bedragen zij lokaal uitgeven aan hun promotie.
Hieronder per partij op alfabet een samenvatting van de constateringen:
AB Oisterwijk (€ ??)
Algemeen Belang Oisterwijk liet meerdere artikelen plaatsen in het lokale weekblad, soms met en soms zonder label/ melding. Die met label/ melding zou tegen betaling zijn; van de berichten zonder label/ melding is dat niet bekend. De wettelijke verklaring ontbreekt, en de partij reageert niet op vragen hierover. De wettelijke transparantie ontbreekt volledig.
CDA Oisterwijk (€ 5.000,-)
CDA Oisterwijk heeft afgelopen maanden meerdere betaalde opdrachten verstrekt, waarbij meerdere keren het verplichte label ontbrak en ook de verplichte verklaring herhaaldelijk ontbrak. De eerste keer werd desgevraagd aangegeven: ‘Hoe de website van politieke reclame werkt en wat ze er op zetten weten we niet.’ De laatste keer werd verklaard: ‘Dit was even vergeten.’ De verklaring werd na het stellen van onze vragen alsnog ingevuld.
D66 Oisterwijk (€ ??)
D66 Oisterwijk heeft promotie gemaakt in het lokale weekblad, en daar stond direct een label/ melding bij. De verklaring was onvindbaar, maar werd op verzoek per mail toegezonden. Deze staat niet op naam van D66 Oisterwijk, maar op naam van de landelijke D66, met vermelding regio Midden Brabant (Tilburg, Goirle, Dongen, Waalwijk, Oisterwijk en Gilze en Rijen). De verklaring was er tijdig, maar moeilijk vindbaar. Niet transparant is hoeveel D66 Oisterwijk aan promotie uitgeeft; voor het totaal is € 45.000 opgegeven.
FvD Oisterwijk (€ ??)
FvD Oisterwijk heeft zover wij hebben gezien nog geen betaalde reclame gemaakt in de lokale media. De partij heeft vanuit het landelijke partijbureau wel een verklaring ingevuld voor de gemeenteraadsverkiezingen, met een bedrag van 400.000 euro totaal. De verklaring is er tijdig, maar moeilijk vindbaar. Niet transparant is hoeveel FvD Oisterwijk aan promotie uitgeeft.
PGB Oisterwijk (€ 2.500,-)
PGB heeft een bericht in het weekblad geplaatst met daarbij het label/ vermelding van ‘Politieke Reclame’. De verplichte verklaring van de partij was op dat moment nog niet beschikbaar. Deze volgde 26 februari na vragen van onze redactie. Op Oisterwijknieuws.nl maakt de partij reclame voor de gemeenteraadsverkiezingen vanaf 27 februari, inclusief vermelding en verklaring.
PRO Oisterwijk (€ 1.500,-)
PRO Oisterwijk had als eerste lokale partij een verklaring, in eerste instantie voor het werven van leden. Uit navraag bij de partij bleek dat daarin enkele vergissingen zijn gemaakt; zo werd onder andere de bron van de gelden onjuist weergegeven. Dit is later aangepast. Ook werd de verklaring later aangepast naar informatie over de gemeenteraadsverkiezingen. De einddatum staat op 18-2-2026 en zal 18-3-2026 moeten zijn. De partij heeft zowel in het lokale weekblad als op Oisterwijknieuws.nl promotie gemaakt inclusief de benodigde labels/ vermeldingen en verklaring.
VVD Oisterwijk (€ 10.000,-)
VVD Oisterwijk heeft kort na de landelijke verkiezingen een advertentie geplaatst in het weekblad; daar stond geen label/ vermelding bij en er was geen verklaring. ‘Een beginnersfoutje’, aldus de partij. In januari volgde een andere promotie, waar door het weekblad wel een label/ vermelding bij werd geplaatst, maar er was op dat moment nog geen verplichte verklaring. Na onze vraag aan de partij werd die alsnog ingevuld. De verkiezingsborden langs de weg (zie foto) zijn keurig voorzien van label en verklaring.
WIJ! Oisterwijk (€ 1.500,-)
Van WIJ! Oisterwijk werd afgelopen weken één artikel gevonden in het plaatselijke weekblad met een label/ vermelding. Er was op dat moment geen verklaring beschikbaar. Die werd na vragen van onze redactie alsnog ingevuld. ‘Niet mee bezig geweest’, was de uitleg.
Verkiezingsposters
De lokale VVD heeft zover wij hebben waargenomen als enige partij op haar verkiezingsposters die langs de weg zijn geplaatst een label/ vermelding staan. Bij andere partijen ontbreekt deze vermelding, ondanks dat het wel politieke reclame betreft. Uit navraag bij een deskundige van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en informatie van het Commissariaat van de media blijkt dat een label/ vermelding alleen verplicht is als de borden door een bedrijf worden verspreid/ geplaatst. In geval vrijwilligers posterborden plaatsen op de openbare weg, als er borden worden geplaatst bij particulieren in de tuin of voor het raam, of door de partij zelf posters worden aangebracht op de door de gemeente geplaatste aanplakborden, dan is een label/ vermelding niet verplicht.
