Onderstaande een ingezonden brief over de gemeentelijke bemoeienis bij het opzetten van een kieswijzer, stemwijzer of kieskompas:
Vergaderen over een kieswijzer
Ik stuitte op een aankondiging op de gemeentelijke website van Oisterwijk: een vergadering in de raadzaal, bedoeld voor campagneleiders, over de opzet van een kieswijzer. Externe begeleiding door een bekende partij, datum geprikt, alles keurig aangekondigd.
En toch bleef ik hangen bij één simpele vraag:
Wat doet de gemeente hier eigenlijk?
Een kieswijzer is geen onschuldige checklist. Het is een instrument dat mede bepaalt waar verkiezingen over gaan, welke onderwerpen “ertoe doen” en hoe kiezers partijen tegen elkaar afzetten. Dat is prima, maar het hoort niet onder de vlag van de overheid te gebeuren. Zeker niet van de overheid waarover straks gestemd wordt.
De gemeente organiseert verkiezingen. Punt. Ze zet stembureaus neer, telt stemmen en zorgt dat alles eerlijk verloopt. Wat ze níét hoort te doen, is meedenken over het politieke speelveld waarop die verkiezingen worden gespeeld. Zelfs niet per ongeluk. Zelfs niet met de beste bedoelingen.
Door campagneleiders in de raadzaal uit te nodigen voor een overleg over een kieswijzer, ontstaat al snel de schijn dat de gemeente meer is dan een neutrale scheidsrechter. En in een democratie is die schijn al problematisch genoeg. Je hoeft geen jurist te zijn om aan te voelen dat dit schuurt.
Misschien is het allemaal keurig bedoeld. Misschien heeft niemand hier kwaad in de zin. Maar juist daarom is voorzichtigheid geboden. Democratie leeft niet alleen van goede bedoelingen, maar van heldere grenzen.
Een kieswijzer kan uitstekend tot stand komen, maar dan buiten het gemeentehuis, buiten de raadzaal en buiten de gemeentelijke regie. Dat is beter voor het vertrouwen, beter voor de zuiverheid van het proces en uiteindelijk beter voor de kiezer.
Want verkiezingen moeten vrij zijn. En dat betekent óók: vrij van zelfs maar de indruk dat de overheid meekijkt, meespreekt of meeschrijft.
Met vriendelijke groet,
Jaap Budding, een bezorgde inwoner van Oisterwijk
