genieten

Wat staat er in het contract met COA over toekomst AZC Oisterwijk?


Het college van burgemeester en wethouders heeft afgelopen week een voorstel ingediend bij de raad, om te komen tot een contractverlenging van 25 jaar. Voor een duurzame kwaliteitsverbetering zou een kortere contractperiode niet mogelijk zijn (klik hier). Bij dit voorstel werd de concept-bestuursovereenkomst, het contract voor deze verlenging, meegezonden. Wat staat er wel, of juist niet in? Wat valt op. Een analyse en voor wie wil, lees hier alle stukken zelf door.

Vrijwilliger Robert in actie tijdens TeamUp (Foto: Michael Jessurun).

In Oisterwijk is er hoofdzakelijk de positieve wens om andere mensen in nood te helpen. Vluchtelingen die naar ons land komen, en in de toekomst naar alle waarschijnlijkheid hier mogen blijven, worden door de samenleving over het algemeen welkom ontvangen en positief ervaren. De opvang van deze mensen moet zorgvuldig gebeuren, en daartoe is onder andere in Oisterwijk een opvanglocatie. Om die opvang en de begeleiding van de vluchtelingen goed te verzorgen, worden afspraken gemaakt.

In het coalitieakkoord dat door de regerende politieke partijen is opgesteld staat: ‘Wij nemen onze verantwoordelijkheid voor de opvang van asielzoekers. Voorwaarde daarbij is wel dat de veiligheid van onze inwoners en de bewoners van het AZC voorop staat. Bij aantoonbare ernstige en aanhoudende overlast weegt het voorkomen daarvan zwaarder dan het openhouden va het AZC en zullen wij ons standpunt heroverwegen’.

Voor de opvang zijn in de afspraken een aantal zaken opgenomen, die moeten zorgen voor goede leefomstandigheden, zorg, begeleiding, scholing en zo meer wat nodig is om prettig en veilig samen te leven.

Incidenten
Helaas zorgt een klein deel van de vluchtelingen voor overlast. Soms omdat ze daar niets aan kunnen doen door gezondheid of ernstig schrijnende ervaringen; soms gaat het om bewust gepleegde kleinere of grotere criminaliteit. Volgens het college is het beeld dat in de media wordt weergegeven anders dan de praktijk. Dat is juist, en wel om twee redenen, die het college overigens niet vernoemd:

Incident met Politie op AZC Oisterwijk die niet in de evaluatie staat vermeld (Foto: Toby de Kort).

Om te beginnen zijn de werkelijke incidentcijfers hoger dan weergegeven. Feitelijk zijn er in de lokale media een aantal incidenten geregistreerd en openbaar gemaakt, ook waar politie bij is geweest, die door het college in de evaluatie niet genoemd worden. En ook kan de politie, en ook dat was vooraf bekend en staat niet uitgelegd in de evaluatie, niet alle incidenten waar asielzoekers bij betrokken zijn als zodanig uitlezen uit hun systemen. De indruk is dat het aantal incidenten is afgenomen; helaas was en is het nog steeds onbekend hoe het werkelijk gaat. De registratie is aantoonbaar onvolledig en dit gebrek is in de informatie aan de gemeenteraad buiten beschouwing gelaten.

Ten tweede ontstaat een verkeerd beeld, omdat positieve gebeurtenissen en resultaten niet altijd, of relatief minder naar buiten komen. Het gaat om activiteiten van de overgrote groep bewoners die zich keurig gedragen en welwillend naar de toekomst kijken. Ze zijn zeker welkom in de lokale media. Ook daarvoor zou een structureel betere communicatie vanuit COA wenselijk zijn.

Aanpak
Twee jaar geleden werd vanwege de overlast ingezet op betere begeleiding en een strengere aanpak van overlastgevers, en kwam er een Ketenmarinier. Die betere begeleiding en strengere aanpak, moest zorgen voor minder incidenten en minder schrijnende situaties, zoals die ook nu helaas nog voorkomen. Die Ketenmarinier komt in de nieuwe overeenkomst niet voor. Ook ontbreekt de eerder vernoemde garantie (bewust werd niet gesproken over een intentie), die het COA afgelopen jaren moest geven voor voldoende begeleiding, beveiligers en hulpverleners alsmede 24-uurs aanwezigheid daarvan bij minderjarigen.

Wel is er een duidelijker verbod op het huisvesten van personen op de TopX lijst beter vastgelegd; wie er op staat, heeft gestaan, of vermoedelijk op komt mag niet meer in Oisterwijk verblijven. Op die TopX-lijst staan asielzoekers die meerdere of ernstige overtredingen hebben begaan. Het zogenaamde ‘rondpompen’ van ernstige overlastgevers over diverse en ook het Oisterwijkse AZC zou niet meer mogen voorkomen. Overlast van incidentele gebeurtenissen blijft, maar veelvuldige herhaling door dezelfde personen moet door deze aanpak beperkt blijven.

Proefperiode
Het totaal aantal personen dat men wil opvangen gaat naar maximaal 500. Die opvang moet er vooral zijn voor gezinnen, waarvan bekend is dat zij in Nederland kunnen blijven, en in de regio een toekomst hebben. Dat kan zijn omdat zij al een vergunning hebben, of dat de kans groot is dat ze die krijgen. Het zijn ‘meerderjarige kansrijke vluchtelingen’. Wat opvalt is dat de proefperiode waarin deze aanpak valt nog een jaar loopt, tot en met 2022. De evaluatie daarvan volgt daarna. Het is dan ook vreemd een overeenkomst af te sluiten voor 25 jaar, daarin deze doelstelling vast te leggen, zonder te weten of af te spreken wat er na die proefperiode gaat gebeuren.

Verder staat vermeld dat opvang wordt geboden aan vreemdelingen die grotendeels gekoppeld zijn aan gemeenten in de regio Hart van Brabant. ‘Grotendeels’, is niet uitsluitend; de landelijke instroom is daarbij voor het COA bepalend. Dat zou bij plotselinge toename van vluchtelingen uit de zogenaamde ‘veilige landen’ opnieuw voor problemen kunnen zorgen.

Alleenstaanden
Voor Alleenstaande Minderjarige Vluchtelingen blijft er plek voor maximaal 80 personen. Hiervan wordt nog wel eens gedacht dat dit hoofdzakelijk de overlastgevers zijn, maar dat blijkt onjuist. Een deel van de overlastgevers is minderjarig, maar er zijn ook problemen geweest met meerderjarige asielzoekers. Zeker is dat met het overgrote deel van deze doelgroep niets mis is. Wel is er een verschil met de hierboven beschreven opvang van ‘meerderjarige kansrijke vluchtelingen’. Bij de minderjarigen wordt geen onderscheid gemaakt tussen ‘kansrijk’ en ‘niet kansrijk’.

Woningbouw

De huidige noodgebouwen zijn aan vervanging toe.

Investering in nieuwe woonruimten is nodig, voor zowel onderhoud als leefbaarheid. De huidige noodgebouwen zijn aan vervanging toe. Daartoe wil het COA op het AZC uiterlijk in 2025 nieuwe bebouwing realiseren. Het COA geeft aan dat die investeringen van 27,5 miljoen alleen gedaan kunnen worden als ze voor minimaal 25 jaar gebruikt kunnen worden voor vluchtelingenopvang.

Tegelijk stelt het COA dat zodra deze voor de opvang van asielzoekers niet meer nodig zijn, deze beschikbaar kunnen komen aan de sociale woningbehoefte. Als dat zo is, zou er ook een overname afgesproken kunnen worden door bijvoorbeeld een woningbouwcorporatie of gemeente, zodat het COA deze investering ook kan doen zonder de daaraan gekoppelde 25-jarige looptijd. Bij einde contract, komt de ruimte ten goede aan het lokale woningaanbod.

Ook is de vraag, of die nieuwe bebouwing past in de omgeving van de huidige locatie. Intensieve woningbouw wordt immers in het algemeen ongewenst gezien in of nabij een natuurlijke en/of recreatieve plek. Zou er in het geval dat bebouwing niet wordt toegestaan, gekozen worden voor behoud van de huidige noodgebouwen, beëindiging van de locatie of eventueel een andere locatie? Het staat niet beschreven, net zo min als de aard van die bouw; of dit bijvoorbeeld net als nu een tijdelijke wegneembare (hout), of meer vaste (stenen) bebouwing betreft.

Evaluatie
In tegenstelling tot de huidige overeenkomst, zijn er op voorhand geen afspraken gemaakt over periodieke evaluaties. Niet wanneer, en niet hoe. Dat wil niet zeggen dat ze niet kunnen plaats vinden, maar ze zijn niet vastgelegd. De vraag is of dergelijke evaluaties moeten afhangen van het moment, naar aanleiding van gebeurtenissen, en op wiens verzoek de gemeente en/of COA dat zouden gaan doen. Een periodieke evaluatie is niet verkeerd. Mede omdat de nu bekende informatie nog een verkeerd beeld geeft, maar ook omdat situaties flink kunnen veranderen. Denk aan variaties in de landelijke instroom, de voorgenomen nieuwbouw en het al of niet voortzetten van de proefperiode die van invloed kunnen zijn op hoe het gaat op, en rond het AZC.

Lees hier alle stukken die begin volgend jaar in de raad besproken worden.