banner

EKWC en het Oisterwijkse kunstdorp


Bianca van Baast is een van de leden van het Oisterwijkse schrijverscafé. Zij schreef een overweging over de waarde van kunst, en het EKWC in Oisterwijk:

In 2015 vestigde het EKWC uit Den Bosch zich in de leerfabriek van Oisterwijk. Ik was dolenthousiast. Dat zo’n culturele onderneming – functionerend op internationaal niveau – neerstreek in Oisterwijk is werkelijk iets waar wij Oisterwijkers trots op mogen zijn. Ooit barste dit stadje van de galeries, was er een heuse galerieronde en stond Oisterwijk bekend als kunstdorp. Maar Sundaymorning@EKWC, zoals het tegenwoordig heet, zet Oisterwijk pas echt op de kaart! Kunstenaars, designers en architecten van over de hele wereld zijn bekend met dit keramische werkcentrum en dromen ervan toegelaten te worden tot een artist-in-residence-werkperiode.

De leden van het schrijverscafé krijgen uitleg over het kunstwerk bij EKWC Oisterwijk (Foto: Rene Jansen).

Toch had ik mijn twijfels. Ik ben niet opgegroeid met het idee dat kunst waardevol is en ik vermoed dat dit voor veel mensen geldt. Had staatssecretaris Zijlstra wat dat betreft gelijk toen hij in 2012, in een tijd van grote bezuinigingen in de kunst, besloot om het EKWC geen overheidssubsidie toe te kennen? En heeft, in een maatschappij waar consuminderen steeds populairder wordt, zo’n keramisch werkcentrum nog nut? Is het vervaardigen van kunst niet een onnodig tijdverdrijf en een belasting voor het milieu?

In de documentaire ‘Why Beauty Matters?’ beweert de Engelse filosoof Sir Roger Scruton: ‘I think we are losing beauty and there is a danger that, with it, we will lose the meaning of life.’ Ik heb een voorkeur voor zingeving en esthetiek in de kunst en kan me goed vinden in Scrutons quote. Vooral sinds mijn bezoek aan het Tate Modern en Saatchi Gallery in Londen, waar de kunst voortkwam uit oordeel, boosheid en zelfs verminking. In mijn ogen zou kunst juist opbouwend en verbindend moeten zijn, niet veroordelend en destructief.

Het voor passanten herkenbare kunstwerk bij EKWC op KVL Oisterwijk (Foto: Rene Jansen)

Ik was dan ook blij verrast toen Ranti Tjan, directeur van Sundaymorning@EKWC, tijdens een rondleiding liet weten dat het centrum graag kruisbestuivingen aangaat met andere disciplines. Denk bijvoorbeeld aan kunstenaars, scholen en ondernemingen die nog niet eerder met klei en keramiek hebben gewerkt. Juist omdat die komen met de meest spannende vragen en verzoeken, en het centrum daar van kan leren. Want behalve dat het EKWC werkperiodes met verblijf aanbiedt, met toegang tot alle faciliteiten, zoals een eigen atelier, ovens, 3D printer, gips,- en glazuurruimtes, is het tevens een ‘centre of excellence’ (kenniscentrum).

Het pand, waarin dag en nacht gewerkt wordt, lijkt in niets op de eeuwenoude bibliotheken vol boekrollen met waardevolle informatie, maar blijkt dit wel te zijn. Al ruim 50 jaar (Sundaymorning@EKWC vierde in 2019 hun 50 jarige jubileum) wordt alles gedocumenteerd en openbaar gemaakt, met als enige verschil in vergelijking tot andere kenniscentra, dat de kennis in eigen werkplaats is opgedaan.

Zo krijgt men antwoord op materiële vragen, zoals: Hoe reageert klei als je het van een bepaalde hoogte laat vallen? Is het mogelijk om een zetel te maken met één mal? En wat doet klei als je er metaal doorheen mixt en het met een magneet bewerkt? Maar ook op vragen met betrekking tot duurzaamheid: Hoe minimaliseren we onze voetafdruk op de wereld? Is het mogelijk om afval, zoals fijnstof, assen en ontlasting te hergebruiken? Kunnen we klei en keramiek aanwenden om het uitsterven van bijen te voorkomen? Hoe maken we het aantrekkelijk om plastic wegwerpbekers te vervangen met keramische koppen? En feedback op welzijnsvragen, zoals: Hoe minimaliseren we overprikkeling? Kan keramiek geluidsoverlast beperken of omvormen tot een aangenaam geluid? Is klei eetbaar? En welk toilet draagt, qua vormgeving, het meest bij aan onze gezondheid, comfort en hygiëne?

Goede kunst maakt emotie los, zegt men wel eens. Op deze manier leren we onze voorkeuren kennen, worden we uitgedaagd om in beweging te komen en zo nodig een tegenreactie te geven. Schijnbaar zijn er mensen die behoefte hebben aan kunst die tot verdeeldheid en oproer leidt. Dus wie ben ik om te oordelen over mooi of lelijk, nutteloos of zinvol? Maar stiekem ben ik blij dat het ook anders kan en dat Sundaymorning@EKWC dit mogelijk maakt. Niet alleen voor deze generatie, maar hopelijk ook voor de volgende en diegenen die daarna nog komen.

Het EKWC in Oisterwijk is met regelmaat te bezoeken; informatie hierover treft u op de website EKWC.nl

Het schrijverscafé start na de zomervakantie weer; aanmelden kan via mail aan Nicolette Smeenk.