banner

Oisterwijk in WOII – WOII in Oisterwijk (Deel 6)


Onder die naam nodigen Oisterwijkse organisaties u van harte uit om samen de 75ste Nationale Bevrijdingsdag in Oisterwijk te vieren.

Op dinsdag 5 mei zijn er van 11 tot 12.30 uur wandelingen (Stadsgidsen, Werkgroep Struikelstenen, Boswachter Frans Kapteijns), rondleidingen (KVL met Oisterwijk In Beeld, Joodse Begraafplaats) en een lezing (Henk van der Linden). Van 11 tot 17 uur (en op zondag 10 mei van 12 tot 17 uur) is er een expositie (Heemkundekring De Kleine Meijerij i.s.m. Oisterwijk In Beeld). En van 14.30 tot 17.30 uur zijn er een art performance en een bevrijdingsconcert (bij GUO). Voorts zijn er publicaties, een onderwijsproject en een statiegeldactie.

In de Nieuwsklok en op Oisterwijknieuws.nl ontvouwt GUO-vrijwilliger Jos Creusen het 5 mei-programma in zijn tiendelige artikelenreeks. Per artikel leest u tevens waar u zich voor beschreven activiteit inschrijft. Een totaaloverzicht vindt u in in dit bericht van 12 februari en verschijnt nogmaals op 29 april. ‘All in’ dagtickets à €20,- (ochtendactiviteit naar keuze + art performance + bevrijdingsconcert) reserveert u via www.groetenuitoisterwijk.nl. Voor alles geldt: VOL=OP, dus reserveer tijdig!

Rotterdams puin in Oisterwijks bos

Oorlogsleed vergelijken voelt ongemakkelijk. Maar nuchter geturfd trekt WOII qua verwoesting in Rotterdam diepere sporen dan in Oisterwijk. In Nederland barst WOII los op 14 mei 1940 met het Duitse bombardement op Rotterdam. Het oorlogsvenijn in Oisterwijk zit eerder in de staart. Met het verzet dat op 5 september 1944 bij ‘Haarens Broek’ een locomotief laat ontsporen. Met Britse bommenwerpers die op 16 september 1944 een munitietrein bij station Oisterwijk laten ontploffen. Met Duitsers die in oktober 1944 in en om Oisterwijk bruggen opblazen tegen oprukkende geallieerden.

Toch verbindt een lugubere oorlogsherinnering kop en staart, Rotterdam en Oisterwijk, voor eeuwig met elkaar…

In 13 ampele minuten rukken Duitse bommenwerpers op 14 mei 1940 het historische stadshart uit Rotterdam. De vlammenzee laat 5 miljoen kubieke meter verwrongen, versmolten en smeulende brokstukken na. Daags erna begint het puin ruimen. Geen herstelplan. Handen uit opgestroopte mouwen. Niet lullen maar poetsen. Geen woorden maar daden. Niet al te lang getreurd om de teloorgang van die chaotische, vieze, oude stad. Verstand op nul, blik op oneindig. Alleen al van de monumentale panden gaan er 144 verloren die met enig beleid herbouwd hadden kunnen worden.

Verwoesting na ontploffing munitietrein in 1944

In 28 weken ontdoen 18.000 tewerkgestelde werklozen de stad van haar puinzooi. Met kiepwagens en scheppen dempen ze Blaak, Rotterdamse Schie, Schiedamsesingel. Honderden vrachtwagens storten puin in Spaanse Polder, Kralingse Plas, Noorderhaven en op opslagterreinen rondom. Dan nog puilt Rotterdam uit van haar puin. Distributie over heel Nederland biedt soelaas. Lang leve Nederland – Transportland met haar praktische handelsgeest, doorvoerhaven Rotterdam avant la lettre voorop. Zo breekt een 600-jarige stad rigoureus met haar verleden, breekt ze haar eigen hart, ziel en zaligheid. En de fantoompijn ettert voort.

Vrouwenkop

Rotterdams puin gaat naar Hoek van Holland, Heerhugowaard, Hilversum. Naar Leeuwarden voor de aanleg van haar vliegveld. Tijdens de naoorlogse wederopbouw wordt het vermalen tot korrelbeton om te verwerken in muren van huizen in het Dordtse Wielwijk en Kleinpolder in Overschie. De poldergeschiedenis kan hertekend als bij de afgraving van een afwateringssloot bij Urk de steensoort ‘Vrouwenkop’ bovenkomt. Volgens Museum Nieuw Land in Lelystad wijst de archeologische vondst namelijk op Romeinse nederzettingen. Tot in 2011 blijkt dat het Rotterdams puin uit WOII betreft. Met tonnen daarvan zijn in de jaren ‘40 in de Noordoostpolder dijken aangelegd. Een knik in de dijk bij het IJsselmeer heet niet voor niets ‘Rotterdamsche Hoek’.

Oisterwijk

Tijdens WOII profiteert ook de Duitse bezetter van haar zelf gecreëerde Rotterdamse puin. Ze verstevigt er paden mee die leiden naar munitiedepots zodat haar zware voertuigen munitie kunnen aan- en afvoeren. Die depots liggen verscholen in de bossen bij Steenwijk en….. Oisterwijk. Daar ligt het Rotterdamse puin sinds 1943 en nog altijd, op bospaden in ‘Klein Zwitserland’, bij Goorven, Boshuis Venkraai en Hondsberg. De stenen getuigen stil maar tastbaar van dat Duitse bombardement dat op 14 mei 1940 het historische stadshart van Rotterdam in 13 ampele minuten platlegde.

Maar ook van het Brits-geallieerde luchtoffensief dat leidde tot de explosie van de munitietrein die op 16 september 1944 in luttele seconden een ravage aanrichtte in Oisterwijks dorpshart. De munitie in de trein was afkomstig van de munitiedepots in de Oisterwijkse bossen. Vanwege de opmars van de geallieerden vanuit Belgïe werd het de Duitse bezetters in Oisterwijk te heet onder de voeten. Middels treintransport hoopten ze hun kruit in veiliger oorden droog te houden. Deze geallieerde opmars ging de geschiedenis in als ‘Operatie Market Garden’. Daarmee poogden de geallieerden vanuit België via Zuid-Nederland en Ruhrgebied door te steken naar het Duitse hoofdkwartier in Berlijn. Dit ‘riskante masterplan’ bleek ter hoogte van Arnhem letterlijk ‘een brug te ver’. Hier hielden de Duitse bezetters stand bij de brug over de Rijn. Mede daardoor werd Nederland in het noorden ruim een halfjaar na het zuiden bevrijd. Hiervan getuigt ‘A Bridge Too Far’ in 1974 van Cornelius Ryan. Richard Attenborough verfilmde dit boek in 1976.

Wandeling

Vrijwillig boswachter Frans Kapteijns neemt u mee op pad.

In het kader van ‘Oisterwijk in WOII – WOII in Oisterwijk’ wandelt u op Bevrijdingsdag 5 mei over deze puinverharde paden in Oisterwijks bos- en vennengebied. Onderwijl praat ‘Boswachter Frans’ u bij over deze lugubere oorlogsconnectie tussen Rotterdam en Oisterwijk, tussen Duits en Engels bombardement, tussen kop en staart, tussen toen en nu. En over ongetwijfeld nog veel meer. Want behalve GUO-bestuurslid is Frans Kapteijns oud-boswachter van Natuurmonumenten, boeiend rasverteller en wandelende encyclopedie rondom deze biotoop die hij kent als zijn eigen broekzak.

Deelname uitsluitend met all in dagticket via www.groetenuitoisterwijk.nl

Er is ook een boek verschenen over deze Rotterdamse stenen, lees er hier meer over.

Statiegeldactie

Bij de emballage van supermarkt Jumbo aan het Pannenschuurplein in Oisterwijk staat sinds eind februari een donatieton. Hierin doneren klanten die project ‘Oisterwijk in WOII – WOII in Oisterwijk’ een warm hart toedragen hun statiegeldbonnetjes. In dit project werken tientallen Oisterwijkse organisaties en deskundigen samen aan een programma op en rondom Bevrijdingsdag.