banner

Groots gildefeest in Moergestel (deel 3)


De Gildefeesten op zondag 17 mei gaan niet door, maar de historie willen we u niet onthouden. In een aantal artikelen zullen we in vogelvlucht dieper ingaan op het gildewezen.

De Gildendag van ‘St. Joris’ heeft als motto ‘Met elkaar, voor elkaar’. Traditiegetrouw offreert een organiserend gilde een deel van de opbrengst van de gildendag aan een goed doel. Gilde St. Joris schenkt een bedrag aan GoedeDoelenWeekMoergestel. Deze organisatie collecteert in de 3de week van juni voor 14 instanties, die zich bezighouden met het welzijn van de medemens. Voorbeelden zijn Alzheimer Nederland, KWF Kankerfonds, Nierstichting, Handicap NL en de Hersenstichting.

In de volgende tekst gaan we dieper in op het gilde St. Joris. Een uitgebreide beschrijving van de andere Moergestelse gilden en het gildewezen in totaliteit vindt u onder andere in het boek ‘Het Gilde meer dan een traditie”, dat door Jos Denissen op verzoek van het Gilde ‘St. Catharina’ is geschreven en uitgebracht is in 2014 ter gelegenheid van de door hen georganiseerde Gildedag.

Het borstembleem met Joris en de draak (Foto Robert Wolfs).

Beschermheilige
Eigenlijk zijn er geen echte historische gegevens over Sint Joris bekend. Het verhaal, waardoor hij vooral bekend is geworden is dat van St. Joris en de draak. Waarschijnlijk is het verhaal overgenomen uit de Griekse mythologie, waarin nogal een keer de strijd tegen draken voorkomt. Er bestaat een verzameling legenden over heiligen; de Legenda aurea. St. Joris wordt daarin al in verband gebracht met een draak. In de 8ste eeuw was St Joris (Saint George) al in Engeland bekend en was er een Anglicaanse kerk aan hem gewijd. Richard Leeuwenhart stelde tijdens de Tweede Kruistocht zichzelf en zijn leger onder bescherming van St. Joris, het symbool van moed en kracht.
Sint Joris, Joris (Georgius) van Cappadocië is geboren rond 270 te Lod in Palestina en is gestorven op 23 april 303 (de teerdag van St. Joris is daarom rond 23 april) te Nicomedia. Hij is een martelaar en heilige, die sinds 1222 beschermheilige is van Engeland (Sint George). Hij is ook de beschermheilige van de Spaanse regio Catalonië. St. Joris is tevens de patroon van de scouting. In Rusland is hij de patroonheilige van de stad Moskou en stond hij tussen 1740 en ongeveer 1900 zelfs op de achterkant van de kopeke. In Griekenland is hij ook een bekende heilige. Sint Joris is in Nederland de beschermheilige van de steden Amersfoort, Ridderkerk en Terborg.

Schijnheilige
Waarschijnlijk is Sint Joris een heilige, die nooit heilig is verklaard (dus een schijnheilige, net als bijvoorbeeld St. Nicolaas). Pas honderden jaren na zijn ‘dood’ werd zijn marteldood opgetekend. Voor de ridderschap was het onbelangrijk of hij wel echt heeft geleefd; belangrijk was dat zij een patroonheilige hadden, die krijgshaftig en dapper was en dat hij dat liet zien door met zijn zwaard en speer het kwaad te overwinnen en niet met gebedjes.

Moderne onderzoekers koppelen de marteldood van Sint Joris aan de martelaarsdood van iemand uit de periode voor de regering van Constantijn de Grote (voor 280 na Chr.). Volgens de legende werd Sint Joris in 303 na Chr. door christenvervolgers gevangen genomen en gefolterd. Hij werd op een rad gelegd met twee snijdende zwaarden, in een ketel met kokende olie gestopt en hij moest een beker met gif leegdrinken. Hij liep hierbij echter geen enkel letsel op. De keizerin van Rome, Prisca de echtgenote van keizer Diocletianus, was zo onder de indruk van dit wonder dat ze zich liet dopen. De keizer was woedend en liet haar samen met Sint Joris op de toren van de stadsmuur in 315 na Chr. onthoofden.

Een andere legende vertelt, dat Joris officier was in het leger van Diocletianus. Toen er een decreet werd uitgevaardigd, waarin stond dat de christenen vervolgd moesten worden, verklaarde Joris dat hij zelf ook christen was en weigerde aan de vervolging deel te nemen. Dat pikte de keizer niet en hij liet hem vermoorden.

De draak

Gildebruidjes (Foto Chris Moorman)

En dan het drakenverhaal; de stad Silena in Libië (anderen zeggen Beiroet) werd door een draak getiranniseerd. Elke dag verslond hij twee schapen, die hij als offer kreeg om hem rustig te houden. Op een dag waren de schapen op en eiste de hongerige draak ander voedsel. Een smakelijk stukje mens stond hem wel aan en daar werd om geloot. Op een dag viel het lot op de dochter van de koning en die adellijke dame ging in bruidskleren vergezeld door twee bruidjes naar de hongerige draak. Dat beviel Joris niet en hij beloofde de koning, dat hij de prinses zou redden door het monster te doden. Als dat lukte moest iedereen zich laten dopen. Natuurlijk gingen de koning en zijn volk akkoord. Joris doodde het gedrocht en 15.000 mensen lieten zich die dag dopen!
Het gilde Sint Joris kent uitgaande van deze parabel geen koningin, maar een koningsdochter, die vergezeld door twee bruidjes, bij elke officiële gelegenheid naar buiten acte de préséance geven. Binnenkort deel 4…