banner

Oisterwijk in WOII – WOII in Oisterwijk (Deel 3)


Onder die naam nodigen Oisterwijkse organisaties u van harte uit om samen de 75ste Nationale Bevrijdingsdag in Oisterwijk te vieren.

Op dinsdag 5 mei zijn er van 11 tot 12.30 uur wandelingen (Stadsgidsen, Werkgroep Struikelstenen, Boswachter Frans Kapteijns), rondleidingen (KVL met Oisterwijk In Beeld, Joodse Begraafplaats) en een lezing (Henk van der Linden). Van 11 tot 17 uur (en op zondag 10 mei van 12 tot 17 uur) is er een expositie (Heemkundekring De Kleine Meijerij i.s.m. Oisterwijk In Beeld). En van 14.30 tot 17.30 uur zijn er een art performance en een bevrijdingsconcert (bij GUO). Voorts zijn er publicaties, een onderwijsproject en een statiegeldactie.

In de Nieuwsklok en op Oisterwijknieuws.nl ontvouwt GUO-vrijwilliger Jos Creusen het 5 mei-programma in zijn tiendelige artikelenreeks. Per artikel leest u tevens waar u zich voor beschreven activiteit inschrijft. Een totaaloverzicht vindt u in in dit bericht van 12 februari en verschijnt nogmaals op 29 april. ‘All in’ dagtickets à €20,- (ochtendactiviteit naar keuze + art performance + bevrijdingsconcert) reserveert u via www.groetenuitoisterwijk.nl. Voor alles geldt: VOL=OP, dus reserveer tijdig!

De KVL in Oisterwijk

De KVL 

Almystraat 14, anno 2020. Het industriële erfgoed is een van bedrijvigheid gonzende hotspot voor ambachtelijke en creatieve ondernemers. Eens vestigde zich hier Europa’s grootste lederfabriek. Halverwege WOI, in 1916, luidde haar oprichting de doodsteek in voor looierijtjes uit de omgeving. Sinds 1932 mocht ze zich de Koninklijke Verenigde Leder (KVL) noemen. Ze had haar eigen brandweer, geneesheer, voetbalclub en bood op haar hoogtepunt emplooi aan 1200 werknemers. Die kwamen uit de omtrek, maar kregen aanvulling van Duitse Joden, Belgen, mediterrane ‘gastarbeiders. Totdat aanhoudende lederimport uit lagelonenlanden haar in 2000 de definitieve nekslag gaf.

Ten tijde van WOII maakte KVL deel uit van Duits-Joods familieconcern Adler & Oppenheimer. Onder directie van Christ van der Aa stelde ze, eens zelfs op voorspraak van prinses Juliana, Duits-Joodse relaties te werk. Die vlasten veelal op vluchtplannen richting VS en elders. Ondertussen tastten ze fors in de beugel voor onderduikadressen, persoonsbewijsvervalsingen en reispapieren. Zonder garantie op geslaagde vlucht en veilige aankomst. Terwijl medewerkers actief waren in het verzet, produceerde KVL evengoed voor laarzen voor de Duitse bezetter en bontmantels voor officiersvrouwen.

Op een herdenkingsplaquette van WOII prijken zeventien omgebrachte KVL-werknemers. Twaalf van hen waren Joods. Tien van die twaalf hadden lagere functies. Terwijl welgestelde Joden een zogenaamde ‘Sperre’ bemachtigden, konden de karig bedeelden de woekerprijzen om onder te duiken en te vluchten niet opbrengen. Zo zat straatarm gezin Mayer uit de Schoolstraat als ratten in de val bij de deportatie van eind augustus 1942 In november van datzelfde jaar moesten vader en moeder Mayer dit in Auschwitz bekopen met de dood. Ook Oisterwijkse Joden is de klassengebondenheid van de Holocaust niet bepaald bespaard gebleven.

Tussen opkomst en ondergang van KVL voltrok er zich een ontwikkeling waarvan de geschiedschrijving ten tijde van WOII verre van compleet is. Toch kan op die van bedrijvigheid gonzende hotspot voor ambachtelijke en creatieve ondernemers van vandaag een gids van Oisterwijk In Beeld u er ter plekke al heel wat van laten ervaren. Het industriële erfgoed KVL bergt nog vele geheimen. Maar het is er nog. En geheimen zijn er om te ontsluiten, verhalen om te vertellen, steeds opnieuw. Opdat wij weten. Om nimmer te vergeten.

Deelname is gratis, inschrijving via joost@oisterwijkinbeeld.nl