banner

Oisterwijk in Beeld brengt looiproces in beeld (6)


Het KVL terrein wordt steeds meer getransformeerd tot een eigentijdse woonwijk, terwijl een enkel oud gebouw ons nog aan de tijd herinnert dat hier een dynamische leerfabriek stond. Hier werden mooie vellen leer gemaakt van koeienhuiden die vanuit de hele wereld werden aangevoerd.

De komende tijd toont Oisterwijk in Beeld u een aantal stappen van het looiproces zoals dat op de KVL in het midden van de vorige eeuw plaatsvond. De foto’s zijn met name afkomstig uit archieven van Leon Hueber en Bep van de Berk.

Zwavelzuur, chroom, wetblue en splitten

De ververij (Foto: Archief Oisterwijk in Beeld)

Vorige keer beschreef Oisterwijk in Beeld het proces dat in het Nathuis plaatsvind. Daarna ging alles naar de looierij-afdeling. In de looierij gaan de huiden in grote draaiende vaten waaraan, vanaf een bordes, zwavelzuur wordt toegevoegd om de juiste zuurgraad te verkrijgen. Een zeer gevaarlijke klus. Het is belangrijk dat het zwavelzuur goed en gelijkmatig in de vellen trekt.

Daarna wordt, in diezelfde vaten, chroomlooistof toegevoegd, via een holle as. Vanaf dit moment spreken we van ‘leer’. Het chroomgelooide leer bevat veel overtollig vocht. De vellen gaan, na het looien, door de ‘abwelkpers’ om het resterend vocht uit de vellen te halen. Door de gebruikte chemicaliën zijn de vellen groen/blauw en spreken we van ‘wetblue’.

De splitmachine (Foto: Archief Oisterwijk in Beeld)

De nerf is nu goed zichtbaar en in deze fase wordt er op kwaliteit gesorteerd. Volnerfleder is de beste kwaliteit. Bij beschadigingen (door prikkeldraad, wonden of teken) wordt het leer extra geschuurd en gefinisht (afgewerkt) en is er sprake van een mindere kwaliteit leer. De rundervellen zijn 3-5 mm, te dik voor verwerking tot, bijvoorbeeld, schoenen. Het wordt daarom  dunner gemaakt in de ‘splitmachine’. De nerfkant is het belangrijkste en dat leer is dan ook bestemd voor bijvoorbeeld de schoenindustrie. De onderkant wordt split genoemd. Hiervan wordt o.a. suède gemaakt.

De vellen gaan nu door de schaafmachine (een messenwals) om ze gelijkmatig op dikte te brengen. Daarna wordt de laatste natte fase uitgevoerd: het leer wordt in vaten geneutraliseerd, oftewel ontzuurd. Dit is nodig: de zuren kunnen namelijk storend werken op het nalooiproces en de vetting. Deze twee handelingen hebben o.a. invloed op de verf-fijnheid, zachtheid en verfbaarheid van het leer. Vetting bepaalt ook de rek, scheursterkte en waterdichtheid van het eindproduct.