banner

Oisterwijk in Beeld brengt looiproces in beeld (2)


Het KVL terrein wordt steeds meer getransformeerd tot een eigentijdse woonwijk, terwijl een enkel oud gebouw ons nog aan de tijd herinnert dat hier een dynamische leerfabriek stond. Hier werden mooie vellen leer gemaakt van koeienhuiden die vanuit de hele wereld werden aangevoerd.

De komende tijd toont Oisterwijk in Beeld u een aantal stappen van het looiproces zoals dat op de KVL in het midden van de vorige eeuw plaatsvond. De foto’s zijn met name afkomstig uit archieven van Leon Hueber en Bep van de Berk.

Het stoken van de ketels (Bron archief Oisterwijk in Beeld)

Voorzag de stoommachine Oisterwijk van stroom?

In de vorige publicatie liet Oisterwijk in Beeld onder andere de eerste stoomturbine zien, die stoom leverde op de leerfabriek vanaf de oprichting tot 1924. De stoom dreef de machines aan. Vanaf 1924 tot 1939 werd een stoommachine de energieleverancier op de looierij en dus heel belangrijk.

1923 – al snel na de oprichting van de toenmalige NV Lederfabriek Oisterwijk – steeg de productie. De directie stapt over van een stoomturbine naar elektrische aandrijving en kiest voor een stoommachine met draaistroomgenerator van de firma Carels uit Gent, België. Stoom werd voortaan omgezet naar stroom.

De Duitse architect Hildner ontwerpt hiervoor een gebouw midden op het fabrieksterrein met daarin een Machinekamer en een Ketelhuis. Begin 1924 wordt de installatie in onderdelen per spoor aangeleverd en met een brugkraan geplaatst. Het gewicht van de twee zware cilinders is 72.000 kg en de prijs bedraagt zo’n 13.000 euro.

De elektriciteitsbehoefte neemt toe en rond 1929 wordt het Ketelhuis daarom met twee ketels uitgebreid naar vijf. Later wordt ook nog een transformatorruimte gebouwd. In 1935 is het provinciale net van de PNEM zodanig dat het goedkoper en efficiënter is hierop over te schakelen. De PNEM past het schakelbord aan. Daarmee kan de eigen centrale, en die van de PNEM, de fabriek van stroom voorzien. Eigenlijk heeft de KVL-centrale dus maar 10 jaar optimaal gefunctioneerd.

Het schakelpaneel voor de stroomdistributie (Bron archief Oisterwijk in Beeld)

In het begin blijkt de geleverde stroom van de PNEM niet stabiel genoeg en wordt de stoommachine nog gebruikt om het piekverbruik op te vangen. Het verhaal gaat dat, tijdens de Tweede Wereldoorlog, de stoommachine ook wordt ingezet om Oisterwijk van elektriciteit te voorzien, maar dat is onwaarschijnlijk: pas na september 1944 was er een tekort aan elektriciteit en in die periode was de stoommachine te beschadigd om te kunnen draaien. Na de oorlog wordt de machine nog slechts sporadisch gebruikt.

In het boek “Van Stoom naar Stroom” worden alle details beschreven. Het boek is verkrijgbaar bij Boekhandel Oisterwijk of via een mailtje aan de Stichting Stoommachine Oisterwijk.