banner

Herdenking met struikelstenen in Oisterwijk (+ Film)


In Oisterwijk is een werkgroep gestart om een bijzondere groep oorlogsslachtoffers op een speciale wijze te herdenken. Deze oorlogsslachtoffers zijn mensen die vanwege hun geloof, huidskleur of geaardheid door de Duitse bezetter zijn opgepakt en in kampen omgekomen. De lijst telt ruim 20 joodse mensen die in Oisterwijk hebben gewoond, en tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn gedeporteerd en vermoord in een concentratiekamp.

Gunther Denmig toont enkele struikelstenen (Foto: Oisterwijk in Beeld).

Om deze mensen te herdenken worden er, sinds een aantal jaren, overal in Europa struikelstenen voor woningen geplaatst van waaruit mensen zijn afgevoerd naar kampen. Oorspronkelijk heten ze “Stolpersteine” (stolpern betekent struikelen). Het zijn kubusvormige betonnen stenen met een messing bovenplaat, met daarin de tekst gegraveerd. De stenen worden geplaatst in het trottoir voor de huizen van waaruit de Joden verdreven en vermoord zijn. Op plekken waar de oorspronkelijke huizen verdwenen zijn, maar vroeger slachtoffers van de Duitse bezetter hebben gewoond, komt eveneens een “Struikelsteen”.

De werkgroep bestaat uit een aantal betrokken inwoners van Oisterwijk: Sjef van den Bijgaart voorzitter; Kees Welmers secretaris/penningmeester; Ad van den Oord, Naomi Adler historische onderzoek; Wim Lauwerijssen fondswerving en Joost van den Berg voor de publiciteit.

Sjef van den Bijgaart: “De meesten hebben geen graf maar op deze manier hebben ze een naam en daardoor blijven zij in de herinnering bestaan. Door deze “Struikelstenen” kunnen vragen van kinderen en volgende generaties worden beantwoord en de geschiedenis uitgelegd.”

Het project gaat een tweetal jaren in beslag nemen. Allereerst wordt er historisch onderzoek verricht om te komen tot een complete en correcte lijst met namen en huizen. Daarna wordt getracht zoveel als mogelijk familie op te sporen, om ook hun om toestemming te vragen. Datzelfde geldt uiteraard ook voor de bewoners van desbetreffende huizen, waar de slachtoffers verbleven voordat ze werden afgevoerd. De uiteindelijke lijst met slachtoffers wordt vervolgens doorgegeven aan de organisatie die dit in Europees verband coördineert. Centrale spil in deze organisatie is Gunther Demnig, de kunstenaar die de stenen ook maakt. Zij lopen alle namen en informatie na en vervolgens worden de stenen geproduceerd. Gunther Demnig: “Er liggen inmiddels meer dan 60.000 stenen in 21 landen. Het project krijgt daarmee die omvang die ik me gewenst heb: overal waar de Duitsers binnengevallen zijn ‘struikelstenen’ te leggen.”

Een wandeling door een doodgewone straat in Oisterwijk verandert straks plots in een reis door de geschiedenis. In Duitsland zijn er inmiddels duizenden geplaatst. Buiten Duitsland zijn ze nu ook te vinden in Oostenrijk, Hongarije en sinds enige tijd ook in Nederland. Zo werden in Borne in 2007 de eerste “Struikelstenen” gelegd. In de messing plaat, die op de steen is bevestigd, wordt een korte tekst gegraveerd met naam, geboortedatum en de datum waarop het slachtoffer is gedeporteerd en omgebracht en ook de naam van het concentratiekamp/vernietigingskamp wordt zo mogelijk vermeld. Elke steen kost rond de 150 euro. De werkgroep vraagt geïnteresseerde Oisterwijkers een kleine donatie om dit project mogelijk te maken.

Kees Welmers: “ Uitgangspunt is dat we dit project breed in de Oisterwijkse maatschappij willen neerleggen, in plaats van enkele bedrijven te benaderen voor een donatie. Een groot draagvlak is belangrijk voor dit project, denken we. Graag nodigen we iedereen uit om op de pagina http://www.oisterwijkinbeeld.nl/oisterwijkse-struikelstenen/ aan te geven wat ze willen doneren, vanaf 5 euro is mogelijk.”

Delen: