Back, drie generaties

Bezitters kasteel Durendael

Back, Berthout Jan
Zoon van Jan Bac Berthouts van Tilborch en jonkvrouw Lysbeth Diercxss van Neynsel. Op 23 november 1444 maakte hij voor kanunnik en notaris Ghijsselbert Back zijn huwelijkse voorwaarden bekend met Marie Wolfaerts, eigenares van de Oisterwijkse leengoederen ten Eynde en ten Bogaerde. Het leengoed Ten Eynde, ook wel Ten Bijgaard genoemd lag op de dalrand van de Voorste Stroom (nu tussen de Oisterwijksebaan en de spoorlijn) en vormde een min of meer rechthoekige verhoging in het landschap waar de wegen omheen lopen. Na het overlijden van zijn vrouw hertrouwde hij met Walrave, uit dit huwelijk kwamen drie kinderen voort: Gerard, Jan en Elisabeth. In 1461 kocht hij de molen van Heukelom. Hij was met zijn vrouw een der oudst bekende bezitters en bewoners van Durendaal. Hij was bezitter van leengoederen te Gesel aan de Raam te Haaren. Waarschijnlijk bestond Durendaal al ergens in het midden van de vijftiende eeuw. Pas daarna kocht Berthout Back de heerlijkheid Asten met een aanzienlijk versterkt huis. Zijn zoon Jan Back erfde Durendaal.

Back, Johan Berthout (Jan)
Heer van Asten, bezitter Durendaal, zoon van Berthout Jan Back. Hij huwde Adriana van Wijlinck. Zij kregen een zoon (Otto) en een dochter (Adriana, circa 1490). Zijn zoon Otto, schepen van Den Bosch, overleed op 15 september 1509, kort na zijn vader. Dochter Adriana huwde rond 1510 met Johan van Arkel Heukelom en rond circa 1520 met Wolfrad van Brederode, heer van Cloetinge, die vervolgens eigenaar van Durendaal werd. Ten tijde van Jan Back moet Durendaal een aangename edelmanswoning geweest zijn. Ondanks zijn bemoeienissen met politieke zaken in de stad Den Bosch, vertoefde ridder Jan Back regelmatig op Durendaal. Hij was een rijk en aanzienlijk man, schepen van Den Bosch (1494 burgemeester), zwanenbroeder van de Illustre Lieve Vrouwenbroederschap. Op 3 november 1504 reisde hij met Bossche schepenen en de secretaris van Oisterwijk mr. Jan Lomhaerts naar de koning-hertog te Gent verblijvende, om deze ervan te overtuigen kosten voor ruiters, knechten en ‘defentie’ te verminderen in verband met de grote schade en overlast veroorzaakt door de oorlogen met de Geldersen. Hij overleed op 11 februari 1508.

Back, Adriana
Dochter van Johan Bertout Back en Adriana van Wijlinck. Adriana huwde met Johan van Arckel, heer van Heukelom, Waardenburg en Ammerzoden, die in 1512 overleed. Zij hertrouwde met Wolfard van Brederode (circa 1495-1548). Zij erfde van haar vader kasteel Durendael.

Literatuur: L.F.W. Adriaenssen, ‘De erfgenamen van heer Ghijsel Back’, De Brabantse Leeuw 38 (1989) 47-64; G.H.J. Nouwens, ‘Durendael’, Het Brabants Kasteel 9 (1987) 33-78.

Auteur: Ad van den Oord www.advandenoord.nl