banner

Bescherming Oisterwijks erfgoed kan beter


Afgelopen jaren ging het, en komende jaren gaat het over de herbestemming, bescherming en behoud van cultuurhistorisch en industrieel erfgoed. Veel van deze zaken komen voort uit gebouwen of gebruiksvoorwerpen die in ongebruik raken, en waarvan inwoners wensen dat ze blijven bestaan. Recent werden de vrijwilligers van een museum in Haaren, geconfronteerd met een nieuwe eigenaar die de deuren voor hen gesloten hield. In aanloop naar de verkiezingen was dit mede aanleiding enkele historici en heemkundigen om hun visie te vragen, en de politieke partijen gelegenheid te geven hun standpunt hierover kenbaar te maken.

Heemkundige waarden

Het KVL monument ‘De Naald’ staat nog steeds in weer en wind… (Foto: Joris van der Pijll).

Heemkundige Anton van Dorp: ‘De manier waarop een gemeenschap omgaat met haar erfgoed vormt een visitekaartje voor die gemeenschap. Erfgoed is een verbindende factor tussen generaties en getuigt van de geschiedenis van die gemeenschap. Het is daarom zaak er zorgvuldig mee om te gaan, een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid van overheid en particulieren. Goed onderhouden en gerevitaliseerd erfgoed draagt bij aan de aantrekkelijkheid van een plaats zowel voor de inwoners als voor toeristen. Erfgoed heeft daarmee naast een sociale ook een economische impact. Oisterwijk beschikt over enkele mooie erfgoedvisitekaartjes: de bossen en vennen, gemeentelijke en rijksmonumenten, de Kerkhovense molen, de Lind en de Dorpsstraat en niet te vergeten het KVL-complex inclusief de daar aanwezige stoommachine. Behoud en vitale herbestemming van het KVL-complex is voortvarend en succesvol van de grond gekomen, maar is nog niet af, als het al ooit kan zijn, want het vergt voortdurend onderhoud en dient ook structureel geborgd te zijn om verval tegen te gaan. Procedures rond erfgoed zijn vaak stroperig. Denk bijvoorbeeld aan hoe het met de dorpspomp gaat, met het behoud van het KVL-monument. Uitstel betekent vaak afstel, verval, demotivatie en onherroepelijk verdwijnen. Initiatief en inzet, vaak van vrijwilligers, om erfgoed te behouden verdient daar waar nodig actieve ondersteuning van de overheid om het voortbestaan daarvan mogelijk te kunnen laten blijven. Als de ‘erfgoedtrein’ op stoom is moet er wel gestookt blijven worden om de trein niet stil te laten vallen en kost het veel energie om die weer op de rit te krijgen. Een erfgoedparagraaf in het nieuwe gemeentelijke bestuursakkoord zou zeker niet misstaan.’

Verloren gegaan
‘Tot op heden is de Provincie c.q. gemeente Oisterwijk niet al te zorgvuldig omgesprongen met diverse zaken, zoals de Canadese muurschildering. Een replica hangt inmiddels verstopt achter de keuken in Kafe Van Leer,’ aldus de bij KVL betrokken liefhebber van historisch erfgoed, documentairemaker en mede organisator van diverse bijeenkomsten en rondleidingen aldaar, Joost van den Berg: ‘De vrijwilligers van de Stichting Stoommachine Oisterwijk moeten schipperen met de bierbrouwer om nog toegang te hebben tot “hun” machinekamer. Zij vechten al jaren om hun stoommachine, en terecht! En het tufstenen monument uit 1941 (de naald) staat al jaren te verpieteren en had/heeft geen enkele aandacht, noch plan om het te conserveren. Het is duidelijk dat deze overheden hieraan weinig tot geen belang hechten. Een pand dat niet op de monumentenlijst staat, het EKWC, krijgen grote glazen toegangsdeuren die werkelijk geen enkele relatie hebben met de oorspronkelijke architectuur van het gebouw. Het is dan ook afwachten wat er met het U-gebouw gaat gebeuren; ook dat pand is, vreemd genoeg, geen erkend gemeentelijk monument, dus alle risico dat de hedendaagse architecten zich kunnen uitleven.’

Vrijwilligers van de stoommachine willen zekerheid over de toekomstige bescherming van dit monument, en hun toegang tot het monument behouden voor hun werkzaamheden (Foto: Joris van der Pijll).

Toegankelijkheid
Bas de Witte, namens de vrijwilligers van de stoommachine, die met man en macht de verwaarloosde machine hebben opgeknapt: ‘Over de borging van het blijvend kunnen zorgen voor de draaiende stoommachine hebben we in het afgelopen half jaar veel inspanning verricht, om de toegang voor ons als vrijwilligersclub veilig te stellen. Daar zijn we tot nu toe maar gedeeltelijk in geslaagd. We blijven strijden voor het in stand houden van dit industrieel erfgoed voor onze gemeenschap en wachten de komende ontwikkelingen – de verkoop van het gebouw en de komst van een brouwerij – met zeer veel belangstelling af. Zodra de nieuwe eigenaar bekend is, zullen wij zo snel mogelijk in gesprek proberen te komen met deze nieuwe eigenaar.’

Politiek
VVD kandidaat Franca van der Horst: ‘We moeten zorgvuldig en bewuster omgaan met ons erfgoed.’ En Anne Cristien Spekle vult desgevraagd aan: ‘De VVD vindt KVL een enorme toevoeging aan de gemeente. Het is fantastisch dat de lakfabriek en het hoofdgebouw weer een daadwerkelijke bestemming hebben gekregen. Oud en nieuw komen bij elkaar.’ Over de bescherming van erfgoed op de KVL, en de zorgen over toegankelijkheid voor vrijwilligers: ‘Wanneer erfgoed van eigenaar wisselt verandert er niets aan eisen waaraan voldaan moet worden wanneer men iets wil doen aan een pand. De mate van bescherming verandert niet.’
‘Bescherming van het KVL-erfgoed is inderdaad belangrijk. Gelukkig gaat dit tot nu toe redelijk goed. Aandachtspunt is bijvoorbeeld wel het beheer van de Stoommachine. Het is zaak dat de Stichting goed wordt betrokken bij de plannen voor het Ketelhuis, zodat ze niet op een zijspoor belanden. Daar zullen we als PGB bij het college aandacht voor blijven vragen,’ aldus Carlo van Esch (PGB.
Stephan de Bont (CDA) over met name de financiële kant : ‘Voor het erfgoed op de KVL zou ik de inschrijving die nu loopt afwachten. Financieel lijkt het mij, gezien de brutto-netto verhouding van de ruimtes, een probleem. Dat is dan een provinciaal probleem.’ Wat betreft de afspraken tot bescherming en inzet van vrijwilligers zegt De Bont: ‘Als je verkoopt, kun je toch goede contractuele afspraken over onderhoud enz. maken met commerciële partijen, lijkt mij.’ Hij geeft aan dat die afspraken volgens hem gemaakt moeten worden.
Algemeen Belang laat weten: ‘Vanuit de monumenten commissie zal een duidelijk signaal of regelgeving moeten komen. Dit signaal moet gaan over hoe we met erfgoed om moeten gaan. Dit geldt uiteraard ook voor het beschermd dorpsgezicht en KVL. Nu is het achteraf met dwang. Algemeen Belang is meer voor duidelijkheid zodat elke inwoner van de gemeente Oisterwijk weet waar hij aan toe is.’

 

 

Delen: