Vorige week bracht mevrouw Riek van Dijk-Limburg (79), samen met haar man Hubertus (80), vanuit hun woonplaats Wormerveer een bezoek aan Oisterwijk. Na 67 jaar werden herinneringen aan de oorlog en in het bijzonder de ontploffing van de munitietrein opgehaald en met medewerking van historicus Jan Franken vastgelegd. Riek zelf genoot ondertussen van de Oisterwijkse waardering voor de nagedachtenis aan dit historische moment in haar leven en bracht bewondering uit voor het behoud van ons industrieel erfgoed, de Stoommachine.

door Joris van der Pijll

Op uitnodiging van de Nieuwsklok, mede naar aanleiding van een eerder contact met historicus Ad van den Oord en de daaropvolgende mailwisseling met Riek en de redactie, werden Riek en haar man dankbaar ontvangen in de machinekamer van de Stoommachine. ‘Ik ben liefhebber van stoommachines en kijk mijn ogen uit,’ aldus Hubertus die vol bewondering de werkzaamheden van de vrijwilligers gadeslaat. Riek bekijkt ondertussen de muurschildering en samen merken ze de datering van het kunstwerk op. ‘Ook uit de oorlog, mooi dat dit bewaard is gebleven.’ Het recent in gebruik genomen moderne gebruik van het oude ketelhuis krijgt onder het genot van een kopje koffie eveneens een instemmende goedkeuring, evenals een korte impressie van de plannen van de gemeente, weergegeven op een aanwezige plankaart. ‘Mijn vader en mijn zus hebben hier op de looierij gewerkt en het is goed om te zien dat dit bewaard is gebleven en een nuttige bestemming krijgt.’

Wit-Rus

In een korte wandeling naar de Spoorlaan vertelt Riek over haar jaren in Oisterwijk: ‘Wij zijn kort voor de oorlog in Oisterwijk komen wonen. Ik was toen zes jaar oud en er heerste crisis. Mijn vader werkte bij de schoenfabriek van de firma Van der Heijden en toen dit bedrijf van Leeuwarden verhuisde naar Oisterwijk zijn wij hier aan de Spoorlaan gaan wonen.’ Het huis waar Riek en haar familie hebben gewoond staat er niet meer. ‘Toen de trein hier is ontploft werd ons huis aan de voorkant volledig weggevaagd. Ik weet nog dat mijn moeder door een arbeider, een krijgsgevangene uit Wit-Rusland, het huis in werd geduwd. De trein werd beschoten en de munitie op die trein zou elk moment kunnen ontploffen.’ Van die ontploffing zijn een aantal restanten bewaard gebleven. Het kunstwerk dat hiervan is gevormd, direct rechts van het vroegere laadstation, verbeeld de enorme vernietigende kracht van deze ontploffing. Bij het bezoek aan dit monument werden de onderdelen door Rietje aandachtig bestudeerd.

Knallen

‘Dat we deze mensen na zoveel jaren nog mogen spreken en hun herinneringen kunnen vastleggen blijft boeiend en levert ook steeds weer nieuwe informatie op,’ aldus Jan Franken die hiermee aangeeft dat deze persoonlijke ervaringen voor de historici in Oisterwijk erg waardevol zijn. Aan de tafel in het Heemkundecentrum, per toeval gelegen op een steenworp afstand van waar het huis van Riek heeft gestaan, vertelt ze haar verhaal: ‘We zouden eigenlijk niet in ons huis zijn geweest. Er was al bekend gemaakt dat er een aanval zou kunnen komen en we hadden elders in Oisterwijk onderdak gekregen. Maar juist op die dag was mijn zusje jarig en dat wilden we graag met ons eigen gezin, in ons eigen huis vieren.’ En juist op die dag volgde een beschieting. Na de waarschuwende en levensreddende actie van de krijgsgevangene volgde diverse ontploffingen: ‘Het bleef knallen. Ons huis stortte aan de voorkant in en wij zijn door de achterdeur naar buiten gevlucht. Door een steegje langs de schoenfabriek die hier achter stond en zo naar De Lind. Mijn moeder wilde daar even uitrusten maar werd direct weggestuurd. Tot op De Lind lagen de nog niet ontplofte granaten die door de explosie waren weggeslingerd. We zijn toen de bossen in gevlucht, weg van het gevaar.’

Vriendinnen

Riek vertelt alles, zoveel als er op dat moment in haar opkomt. Over de buren, namen van buurtgenoten, families waar ze onderdak werd geboden maar ook over het dagelijkse leven en haar vriendinnen. ‘Ik herinner me nog de namen van Willy van der Meer, Annie Nieholt en Rikje Sikma. Met hen zou ik nog wel eens contact willen hebben.’ Maar ook de stationschef en familie Kruze of Kroeze, een gezin dat de familie Limburg tijdelijk onderdak heeft geboden, hangen in haar herinnering. Direct na de oorlog vertrekt het gezin Limburg naar Koog aan de Zaan. ‘Ik heb de bevrijding nog meegemaakt en daarna zijn wij vertrokken, in een auto met een puntdak.’

Literatuur

Op de website van historicus Ad van den Oord, www.advandenoord.nl bij biografieën, is met medewerking van Riek een biografie geplaatst over haar vader Johannes. Deze biografie beschrijft ook de relaties met andere families en bedrijven in Oisterwijk uit die periode. De uitgebreide informatie van Riek zal ook gebruikt worden voor een boek over de historie van Oisterwijk dat komend jaar wordt uitgegeven door Het Kwartier Van Oisterwijk. Meer informatie: www.kwartiervanoisterwijk.nl

Foto boven: ’Ze bleven knallen: knal, knal, knal…’ Mevrouw Riek van Dijk, op bezoek in het Heemkundecentrum aan de Spoorlaan op enkele huisnummers verwijderd van haar ouderlijk huis, in gesprek met historicus Jan Franken. (foto Joris van der Pijll)

Foto onder: De resten van de ontplofte munitietrein, gevormd tot een kunstwerk ter nagedachtenis aan deze historisch bepalende gebeurtenis op het station van Oisterwijk, werden door mevrouw Riek van Dijk aandachtig bestudeerd. (foto Joris van der Pijll)

Bron: Nieuwsklok