“Hoe lang Janus nog doorgaat weet hij niet. Aan zijn motivatie ligt het niet, aan zijn bereidheid om zich aan te passen evenmin. Hij is immers bekend met e-mail, met internet en de komst van een nieu­we eigenaar van toch een beetje ‘zijn Nieuwsklok’ in 2001 ervoer hij alleen maar als positief.”

Het is op 31 juli 2002 als collega Lawrence Spierings deze tekst verwerkt in een artikel over het dan al ruim bemeten journalistieke leven van Janus de Vries (77), in de Oisterwijkse volksmond beter bekend als “Janus, van ‘t Klokje”. Na komende week, ruim negen jaar later en met bijna vijftig volle redactionele dienstjaren, gaat Janus samen met zijn vrouw Trim meer tijd besteden aan zijn andere hobby’s.

Janus de Vries, bijna een halve eeuw journalistiek

 door Joris van der Pijll

“Het is tijd om nu vooral samen van onze gemeenschappelijke hobby’s te gaan genieten. Op onze leeftijd, waarop zich begrijpelijkerwijs bepaalde beperkingen voordoen, willen we vooral van onze familie genieten. We zijn allebei ‘familie gek’,” aldus Janus over hun gezamenlijke liefde. Een liefde voor vijf kinderen en hun aanhang, negen kleinkinderen met aanhang en al weer vier achterkleinkinderen.

Maar voor het zover is deelt Janus graag een stukje van zijn bijzondere loopbaan met ‘zijn’ lezers. Een loopbaan die voor de dan 21-jarige Janus begint in 1955 als leraar in Nuenen en vanaf 1959 doorloopt op de Johannes van Oisterwijk school. Enkele jaren later, op kermismaandag van 1962, zet hij zijn hobby en interesse voor het schrijversvak om in een correspondentschap van het Brabants Dagblad. “Die krant noemde men vroeger ‘De Bossche krant’. Ik schreef toen artikelen over specifiek Oisterwijkse onderwerpen. Gewoon met de pen, een typemachine had ik nog niet en een computer bestond nog niet.”

Voorzitter VVV

Juist vanwege zijn onafhankelijke positie en met veel kennis en contacten binnen de Oisterwijkse gemeenschap, wordt Janus in 1963 voorzitter van de Oisterwijkse VVV. “De VVV had als doel om de lokale hotels en logies te vertegenwoordigen maar ook om op te komen voor de recreanten en voor hen de kwaliteit te waarborgen. Een lokale ondernemer kon dan ook geen voorzitter worden, dat zou de onafhankelijkheid van de vereniging kunnen beïnvloeden. Ik had geen enkele verbinding met de lokale ondernemers en kon die functie dus prima vervullen.” En dat Janus een man is van lange adem bewijst ook deze functie; tot 1986 heeft Janus de VVV vergaderingen begeleid.

Kerkklokje

In 1970 breekt voor Janus een nieuw journalistiek tijdperk aan. Het in 1917 opgerichte weekblad het Kerkklokje dreigt ten onder te gaan vanwege gebrek aan een schrijvende kapelaan of pastoor. Besloten wordt om het van oorsprong kerkelijke weekblad onder te brengen bij een onafhankelijke stichting: “In dat jaar werd de Sint Petrus Stichting opgericht en ben ik begonnen als administrateur. Ik heb de abonnementsgelden beheerd en verzorgde de advertentienota’s. In die jaren werden de artikelen nog geschreven door een kapelaan of pastoor, maar in 1972 werd uiteindelijk toch een redacteur aangesteld. Die redacteur hield het na een paar maanden voor gezien en ik ben toen per direct ook die functie gaan vervullen.”

In 1992, bijna twintig jaar geleden, verscheen deel 2 van de Oisterwijkse Historische Reeks. Piet Jacobs, collega uit het vak, schreef in die uitgave over de 30-jarige loopbaan van Janus: “In Oisterwijk werd al snel duidelijk dat Janus de Vries evenveel liefde koesterde voor het schoolmeestersvak als voor de journalistiek.” 

Het waren enorm drukke jaren. Het onderwijs op de lagere school ging ondertussen gewoon door en Janus zette zich ten volle in, ten dienste van de samenleving. “Toen ik begin jaren negentig mijn lesuren kon afbouwen en enkele jaren later mijn schoolloopbaan mocht afsluiten heb ik daar graag gebruik van gemaakt. Niet omdat ik het onderwijs niet leuk heb gevonden, integendeel. Ik kon ruimte bieden aan nieuwe jonge leerkrachten en ook meer tijd besteden aan de steeds drukker wordende redactionele taken.”

Harriët de Vries, dochter van Janus en zelf lerares op een basisschool in Oisterwijk: “In de tijd dat wij nog thuis woonden hadden wij een werkende vader met ‘kantoor aan huis’, ook toen er een kantoor in gebruik werd genomen bleven de mensen hem thuis bellen. Ons telefoonnummer werd zelfs overgezet naar het kantoor en wij kregen een nieuwe aansluiting, het moest ons wat rust geven. Maar er belde toch altijd wel iemand en ook wel tijdens het eten. Dan ging mijn vader ‘even wandelen’. Wij wisten dan hoe laat het was, er moest iets vertrouwelijks worden besproken. Hij had altijd oor voor iedereen en is dat vertrouwen al die tijd waardig gebleven.”

In deze jaren maakt Janus een bijzondere ontwikkeling mee in het journalistieke tijdperk. Zijn pen heeft ruimte gemaakt voor een typemachine; de duizenden loden lettertjes die één voor één met de hand in een drukpers werden gezet om zijn verhaal, de pagina en vervolgens de krant te vormen, hadden ondertussen plaats gemaakt voor een zetmachine; nog later werd gebruik gemaakt van een metalen plaat, een soort negatief zoals die van een foto. “Een computer kregen we later ook, daarop kon je typen en de administratie bijhouden. Maar e-mail of internet werd toen nog niet gebruikt. Mijn teksten werden vervolgens uitgeprint en naar de drukkerij gebracht.”

De laatste tien tot vijftien jaar waren wat ontwikkelingen betreft ook bijzonder: “In enkele jaren kwam de computer in opmars en heb ik anders leren werken. Steeds meer berichten werden digitaal aangeleverd en om mij heen kwamen de informatie voorzieningen als paddenstoelen uit de grond. E-mail, internet en de moderne media hebben de informatiestroom enorm vergroot. Voorheen moest ik zelf naar het politiebureau en het gemeentekantoor om te vragen of er nog iets bijzonders was voorgevallen, later kreeg ik alle informatie digitaal aangeleverd en tegenwoordig brengen de omstanders het nieuws bijna direct via internet binnen. En zo is ook de functie van de krant veranderd. Verenigingen waren vroeger volledig afhankelijk van de krant, tegenwoordig heeft nagenoeg elke vereniging zelf een website die wekelijks wordt bijgewerkt.”

Ad van de Oord, historicus maar ook een politicus met een uitgesproken mening: “Ik heb Janus altijd enorm gewaardeerd in zijn ruimdenkendheid en neutrale opstelling. In 1992 zorgde Janus ervoor dat Siebe Thissen, Jacqueline de Vries en ikzelf ons boek ‘De akelige twee procent’ konden uitgeven. Het was een boek over de socialisten, anarchisten en andere vrijdenkers in Oisterwijk en over de repressieve rol van de geestelijkheid. Wij hebben dit kunnen doen met steun van de Sint Petrus Stichting, de stichting die in die tijd ook het Kerkklokje uitgaf. En ondanks de indruk die vele Oisterwijkers hadden over de ‘kerkelijke’ invloeden op de redactie van het Kerkklokje, stond Janus voor ons klaar. In dit geval met daad en daarna ook met woord, Chapeau!”

Iets nalaten

In aanloop naar de gemeentelijke herindeling werd in 1997 de naam veranderd van ‘Kerkklokje’ naar ‘Nieuwsklok’ en in 2001 heeft de Sint Petrus stichting, die nog steeds eigenaar en uitgever was van het blad, de Nieuwsklok verkocht. “Dit gaf mogelijkheden voor de toekomst van de Sint Petrus Stichting. Met het stichtingsbestuur, waar ik nog steeds deel van uitmaak, hadden we een geldbedrag tot onze beschikking waarmee we onze steun aan sociaal-maatschappelijke doelen konden voortzetten.” Maar ook op historisch vlak heeft Janus vanuit zijn functie iets heel moois nagelaten: “In ons voormalige kantoor aan de Spoorlaan, op nummer 70, is nu de Heemkundekring gevestigd. Wij hebben bij ons vertrek de volledige archiefkast met fotomateriaal achtergelaten en ook de oude uitgaven van het Kerkklokje zijn daar bewaard gebleven.”

Francy de Vries, dochter van Janus: “Mijn vader komt uit een slagersgezin. Het kantoor aan de Spoorlaan, een voormalige slagerij, had in die tijd nog een echte rookkast. Daar nam hij ons en iedereen mee naar toe om nog even die geur op te snuiven. En op dat kantoor met de typemachine, later de computer, typte hij wonderbaarlijk genoeg al die ontelbare woorden met slechts twee vingers.”

‘Blunder’

Vanuit het foto archief komt bij Janus, samen met een brede glimlach, de enorme ‘blunder’ naar boven die hij ooit heeft meegemaakt: “In die tijd kocht ik fotorolletjes met dertig meter tegelijk. Ik knipte ze zelf op maat, draaide ze in mijn toestel en schoot dan flink wat foto’s. Op een dag, na enkele bezoekjes in het dorp, maakte ik mijn toestel open… geen rolletje! Het zijn die momenten dat je heel dankbaar bent met de hulp van je collega’s uit het vak, die jou dan met plezier wat foto’s lenen.”

Yvo Kortmann, voormalig burgemeester van de gemeente Oisterwijk: “Ik heb aan Janus ontelbare leuke herinneringen maar dit was wel een enorm hilarisch moment: We hadden onszelf, samen met notaris Pieter de Hair, verkocht op een diensten veiling. Gehuld in het bekende 5 december tenue zijn we samen in een te klein roeibootje gestapt en vervolgens de vijver van De Rosep overgevaren. Daar aangekomen hebben we onze act opgevoerd, uiteraard gevolgd door de nodige lachsalvo’s. De Notaris en ik in ’t zwart over de tafels en Janus met de stok tussen zijn benen als een heks door de zalen. En natuurlijk de foto’s, Janus maakte altijd van iedereen foto’s. Als ik de kans kreeg greep ik zijn toestel en dan schoot ik een plaatje van hemzelf!” 

Een ander bijzonder moment raakt Janus positief in de privésfeer. Als trotse vader en meteen ook als ietwat gespannen journalist, heeft Janus de eer een bezoek bij te wonen van Koningin Beatrix aan Oisterwijk. “Mijn dochter Harriët heeft die dag namens de Oranjevereniging de Koningin begroet in het Trouwlaantje en ik stond er naast om als journalist daar een foto van te maken. Kijkende door mijn lens was dat een wel heel bijzonder moment.”

Het voorlopig laatste stukje van deze rode draad, Janus legt zijn pen nog niet volledig neer, brengt ons terug bij Janus en zijn vrouw Trim. ‘Natuur en groen’ zijn woorden die bij haar passen en ook Janus toont duidelijk interesse in dat onderwerp. Dit komt tot uiting bij het B-team, waar Janus actief lid van is. Dit team komt op voor het behouden en verbeteren van de diversiteit in planten en dieren in onze directe leefomgeving. Een leefomgeving die centraal staat in hun leven.

Con van Beckhoven, één van de dagelijkse collega’s van Janus en voor de ondernemers in Oisterwijk het gezicht van de Nieuwsklok: “Elke ochtend zitten we samen al vroeg aan zijn bureau met een bak koffie. We spreken dan de dag door: nieuws, winkelweetjes, berichten over bekende en minder bekende dorpsgenoten en de dagelijkse Oisterwijkse beslommeringen. Ik weet niet anders dan ’s morgens met Janus aan de koffie. Ik zal dat zeer zeker missen.”

Dankwoord

Samen met zijn vrouw gaat Janus deze langdurige en intensieve journalistieke periode afsluiten en meer ruimte maken voor zijn andere hobby’s. Maar niet zonder dankwoord: “Wij wonen in de Waterhoef. Het wijkgebouw van de Waterhoef is voor mij een fijne plek om alle inwoners van onze gemeente persoonlijk te bedanken voor alle medewerking die ze mij in al die jaren hebben gegeven. Ik nodig iedereen van harte uit om daar komende woensdag 21 september tussen drie en vijf met mij het glas te heffen.”

Janus de Vries, een veel geziene gast op menig bijeenkomst. (foto Yvo Kortmann)

 

Bron: Nieuwsklok